روش های کشت گیاهان دارویی در گلخانه

آیا تا به حال به کشت گیاهان دارویی در گلخانه و سود بالای آن فکر کرده اید؟ کاشت گیاهانی مانند ریحان، رزماری، ارگانو، زنجبیل، سیر، بابونه و جینسینگ نه تنها کاربرد درمانی فراوانی دارد، بلکه یکی از پرسودترین روش های کشاورزی گلخانه ای نیز محسوب می شود. در این مطلب، به بررسی نحوه کشت گیاهان دارویی در گلخانه و نکات کلیدی آن پرداخته ایم ؛ همراه ما باشید تا با یک منبع درآمد مطمئن و پربازده آشنا شوید.

- هیتر گلخانه ای دودکش دار با قابلیت تولید هوای گرم بدون آلاینده
- بهره گیری از ترموستات محیطی برای تنظیم اتوماتیک دما
- مجهز به فن قدرتمند به منظور پخش یکنواخت گرما
جدول دوره کشت گیاهان دارویی در گلخانه
| گیاه دارویی | دوره کاشت تا برداشت تقریباً | نیاز نوری | روش کشت |
| نعناع (نعناع فلفلی) | حدود ۶–۸ هفته از کشت تا برداشت برگ | نور متوسط تا زیاد | خاکی، گلدانی یا هیدروپونیک |
| آویشن | حدود ۸–۱۰ هفته | نور زیاد (آفتابی) | خاکی یا هیدروپونیک |
| مریمگلی (سج) | حدود ۱۰–۱۲ هفته | نور کامل آفتاب | خاکی، گلدانی یا هیدروپونیک |
| رزماری | حدود ۱۰–۱۲ هفته | نور کامل آفتاب | خاکی یا هیدروپونیک |
| بابونه | حدود ۶–۸ هفته تا گلدهی | نور زیاد | خاکی، گلدانی |
| اسطوخودوس | حدود ۱۲–۱۴ هفته | نور کامل تا زیاد | خاکی یا گلدانی |
| گل گاوزبان | حدود ۱۰–۱۲ هفته | نور متوسط تا زیاد | خاکی |
| زعفران (کشت در گلخانه) | از نشا تا برداشت گل حدود ۱۰–۱۲ هفته پس از کاشت پیاز | نور ملایم، دمای کنترلشده | کاشت ریزوم/پیاز در خاک مخصوص |
راه اندازی و احداث گلخانه برای پرورش گیاه دارویی
به طور معمول هر محصول کشاورزی و گیاهی برای رشد به شرایط خاص نیاز دارد. با توجه به اینکه گلخانه یک محیط بسته و تحت کنترل است و کاربر می تواند به راحتی با استفاده از انواع تجهیزات گلخانه ای شرایط لازم برای پرورش گیاهان دارویی در گلخانه را به وجود بیاورد.
تامین نور کافی، دمای مناسب در طول شب و روز، رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک از جمله مواردی است که برای این کار باید به عنوان اولویت در نظر گرفته شود. چنانچه فرد نتواند این شرایط را به وجود بیاورد و یا خللی در تامین یکی از این موارد رخ دهد متاسفانه راندمان کار پیدا کرده و در بدترین حالت ممکن است که بیشتر محصولات شما از دست بروند و به این شکل شما متحمل خسارت نسبتا سنگینی شوید.

جدول شرایط کشت گیاهان دارویی
بهتر است به هنگام کشت گیاهان دارویی شرایط درج شده در جدول را به طور کامل رعایت کنید.

| نام گیاه دارویی | زمان کشت | دمای مطلوب رشد (°C) | شدت نور مورد نیاز | نیاز آبی | نوع بستر کشت | pH مناسب | نکات تخصصی |
| آویشن | اسفند تا فروردین | 18–24 | زیاد (آفتابی) | کم تا متوسط | خاک شنی-لومی، سبک | 6.0–7.5 | زهکش خوب و نور مستقیم ضروری است |
| بابونه | اسفند تا اردیبهشت | 15–25 | متوسط تا زیاد | متوسط | خاک لومی با زهکش مناسب | 6.0–7.5 | به خشکی مقاوم، گلدهی سریع |
| رزماری | بهار | 20–28 | زیاد | کم | خاک سبک، شنی یا گلدانی | 6.0–7.0 | حساس به آبیاری زیاد و رطوبت بالا |
| نعناع فلفلی | بهار یا پاییز | 15–22 | متوسط | بالا | خاک لومی-رسی مرطوب | 6.5–7.5 | رطوبت پیوسته برای اسانس بالا |
| بادرنجبویه | فروردین تا اردیبهشت | 16–24 | متوسط | متوسط | خاک سبک با مواد آلی بالا | 6.0–7.5 | برداشت قبل از گلدهی کیفیت را افزایش می دهد |
| سنبل الطیب | پاییز | 12–20 | متوسط | بالا | خاک غنی با زهکشی بالا | 6.0–7.0 | دوره رشد طولانی، برداشت ریشه در سال دوم |
| مریم گلی | بهار | 18–25 | زیاد | کم تا متوسط | خاک شنی با زهکش بالا | 6.0–7.5 | به آبیاری زیاد حساس، اسانس در نور بیشتر افزایش می یابد |
| گل گاوزبان | اوایل بهار | 15–20 | متوسط | متوسط | خاک سبک با کمپوست | 6.5–7.5 | گل دهی زیاد، برداشت گل ها به موقع مهم است |
| اسطوخودوس | بهار | 18–25 | زیاد | کم | خاک شنی-لومی سبک | 6.5–8.0 | مقاوم به خشکی، اسانس بالا در نور کامل |
| زعفران (گلخانه ای) | مرداد تا شهریور (کاشت پیاز) | 15–20 در رشد، 5–10 در گل دهی | کم تا متوسط | بسیار کم | بستر سبک، شنی با تهویه خوب | 6.0–8.0 | نور کم و دمای پایین برای تحریک گلدهی مؤثر است |
شرایط لازم برای کشت گیاهان دارویی در گلخانه
همانگونه که در قسمت قبل اشاره شد برای پرورش هر محصول باید شرایط خاص آن را به وجود آورد از این رو ما در ادامه تمامی فاکتورهای لازم برای پرورش گیاهان دارویی را برای شما از عزیزان توضیح داده ایم.
حرارت
حرارت یکی از عوامل بسیار مهم و تعیین کننده در پرورش گیاهان دارویی در گلخانه به شمار می رود. تامین دمای مناسب در تمام فصول سال به ویژه در فصل زمستان برای رشد سالم و یکنواخت گیاهان ضروری است. برای این منظور، بهره گیری از تجهیزات گرمایشی استاندارد مانند هیترهای گلخانه ای توصیه می شود. این سیستم ها به دلیل عایق بندی دقیق و راندمان حرارتی بالا، گرما را به صورت یکنواخت در فضای گلخانه توزیع کرده و از هدر رفت انرژی جلوگیری می کنند.
برای بهینه سازی مصرف سوخت و افزایش سرعت گرم شدن فضا، استفاده از مواد عایق کاری و ایزولاسیون استاندارد در دیواره ها و سقف گلخانه، اهمیت ویژه ای دارد. این اقدام موجب حفظ دمای داخلی و کاهش نیاز به مصرف انرژی می شود.
در فصول گرم سال مانند تابستان نیز، کاهش دما با استفاده از تجهیزات سرمایشی (مانند پد و فن یا کولر گلخانه ای) الزامی است و عایقبندی مناسب در این فصل نیز کمک می کند تا روند خنک سازی سریع تر و موثرتر انجام شود.

- تامین رطوبت گلخانه بصورت کاملا اتوماتیک
- دارای بدنه ی محکم و مقاوم در برابر پوسیدگی
- بهره گیری از قطعات با کیفیت و مصرف انرژی برق پایین
رطوبت کافی
محیط گلخانه معمولاً در دو حالت خیلی خشک و خیلی مرطوب می باشد. در صورتی خشک بودن محیط باید با استفاده از تجهیزات رطوبتی جهت افزایش سطح رطوبت استفاده کنید. استفاده از رطوبت ساز اولتراسونیک و سایر روش ها و تجهیزات جهت تامین رطوبت مناسب است. آبیاری منظم گیاهان نیز به افزایش سطح عمومی رطوبت کمک خواهد کرد. اما اگر در یک منطقه جغرافیایی خشک قرار دارید، استفاده از تجهیزات رطوبتی کمک کننده خواهد بود.
این در حالیست اگر محیط خیلی مرطوب باشد باید با بهره گیری از سیستم تهویه اقدامات لازم جهت تبادل هوا و استانداردسازی شرایط را اعمال نمایید. در صورتی که رطوبت محل احداث گلخانه بیش از مقدار مجاز باشد، باید از دستگاه های رطوبت گیر جهت کاهش رطوبت گلخانه بهره ببرید.
نور
نور را می توان از جمله حیاتی ترین فاکتور برای پرورش گیاهان و دیگر محصولات کشاورزی در نظر گرفت. شایان ذکر است که در دوره های سرد و ابری از نور مصنوعی برای محصولات بهره گیری می کنند. جهت استفاده از نور خورشید در بهترین حالت ممکن، می بایست گلخانه را در جهت استاندارد بسازید. البته در فصل هایی که خورشید با شدت می تابد، می توانید با کشیدن تور یا حصیر از وارد شدن نور بیش از حد استاندارد جلوگیری کنید.
خاک مناسب
برای محیط هایی مانند سالن پرورش محصولات کشاورزی و گلخانه ها باید از خاک سبک استفاده کنید. در واقع خاک مورد نظر باید دارای زهکشی مناسب باشد. شما به عنوان پرورش دهنده باید قبل از انجام هر کاری، خاک مورد آزمایش قرار دهید تا بدین شکل میزان اسیدیته، شوری و مواد معدنی در آن اندازه گیری شود.

گاز کربن دی اکسید
همانگونه که میدانید و علم ثابت کرده، حضورگاز دی اکسید کربن یکی از المان های حیاتی برای فرایند فتوسنتز است. بالا رفتن غلظت ایم گاز در گلخانه می تواند شرایط لازم را برای پرورش گیاهان دارویی در گلخانه به وجود بیاورد و شما در مدت زمان کوتاه محصولات خود را با نهایت کیفیت برداشت خواهید کرد.
عایق بندی استاندارد
یکی از مهم ترین مواردی که باید در تمامی محیط های گلخانه ای مد نظر گرفته شود عایق بندی محیط های گلخانه ای میباشد. در نظر داشته باشید که دما و رطوبت در گلخانه ای کست گیاهان داروئی مهم ترین عامل برای رشد گیاهان میباشد و به همین دلیل تبادل هوایی باعث ایجاد صدمه به گیاهان شده و این عامل یاعث میشود تا پرورش دهنده زیان بسیار زیادی را تجربه بکند. امروزه روش های متنوعی برای عایق بندی محیط های گلخانه ای وجود دارد و هر گلخانه ای که نیازمند کاشت و برداشت محصولات با کیفیت است باید به این مورد توجه ویژه ای داشته باشد.
بازار فروش گیاهان دارویی چگونه است؟
گیاهان دارویی به دلیل خواص بسیاری که دارند ، بازار بسیار خوب و مستعدی را در اختیار داشته و از این رو کشت آنها اگر به صورت اصولی انجام گیرد ، امکان سود آوری بالایی را برای تولید کننده بهمراه خواهد داشت. عرقیات گیاهی که توسط دستگاه تقطیر تولید میشود ، از جمله مهمترین فراورده های گیاهان دارویی محسوب میشود که به صورت بسیار گسترده ای در جامعه مصرف می شوند. از این نوع عرقیات می توان به عرق نعنا ، عرق کاسنی ، عرق باردنجبویه ، گلاب و … اشاره کرد.
سود راه اندازی گلخانه گیاهان دارویی چقدر است؟
امروزه با توجه به اینکه افراد بسیار زیادی از گیاهان دارویی برای درمان برخی از بیماری ها استفاده میکنند این عامل باعث میشود تا میزان فروش گیاهان مورد استفاده در داروسازی افزایش چشم گیری داشته باشد. در نظر داشته باشید که بازار فروش گیاهان دارویی از سال 1395 افزایش چشمگیری داشته و مسلما در کوتاه ترین زمان ممکن حاشیه سود بالایی را به ارمغان می آورد.
برای راه اندازی گلخانه گیاهان دارویی تجهیزات خاصی وجود نداشته و تنها عامل موفقیت در این صنعت تجربه کافی و تامین شرایط رشد گیاه میباشد که شخص پرورش دهنده بر اساس عوامل محیطی برنامه ریزی کرده و اقدام به کشت گیاهان دارویی میکند.
سخن آخر
در این نوشته در رابطه با نحوه کشت گیاهان دارویی اطلاعات مختلفی ارائه شده است که میتواند در کسب اطلاعات بیشتر موثر واقع شود. چنانچه در این حیطه سوالی دارید با ما در قسمت نظرات در میان بگذارید.
سوالات متداول
در زیر به برخی از سوالات متداول کاربران پاسخ دادهایم.
لیست گرانترین گیاهان دارویی
زعفران، گرده رازیانه و گل بنفشه در صدر لیست گران ترین گیاهان دنیا قرار دارند. زعفران تقریباً تا ۵ دلار/اونس و گل گاوزبان تا حدود ۴ دلار/اونس (حدود ۱۱۰ دلار/۱۰۰ گرم) در بازار بین المللی معامله می شود.
پرسودترین گیاهان دارویی برای صادرات کدام ها هستند؟
پرفروش ترین گیاهان دارویی در عطاری ها و بازار داخلی ایران شامل: آویشن، نعناع فلفلی، بابونه، گل گاو زبان، به لیمو، مریم گلی، بادرنجبویه، اسطوخودوس و زعفران هستند.
پرفروش ترین گیاهان دارویی در ایران چه نام دارند؟
پرفروش ترین گیاهان دارویی در عطاری ها و بازار داخلی ایران شامل: آویشن، نعناع فلفلی، بابونه، گل گاو زبان، به لیمو، مریم گلی، بادرنجبویه، اسطوخودوس و زعفران هستند.
کشت گیاهان دارویی زود بازده چگونه است؟
گونه هایی مثل بابونه، نعناع فلفلی، آویشن و گل گاو زبان دوره رشد کوتاهی دارند (۴–۸ هفته تا برداشت اولیه) و برای کشت با بازده سریع توصیه می شوند.
پرسودترین گیاه برای کاشت در خانه کدام است؟
برای کشت خانگی پرسود: آویشن (خشک و شاخه شده)، نعناع فلفلی یا مریم گلی پیشنهاد می شود. این ها به دلیل دوره رشد کوتاه، تقاضای بالا و نیازهای ساده مناسب فضای خانگی اند.












