نقش رطوبت در قلمه زنی گیاهان زینتی در گلخانه
قلمه زنی یکی از موثر ترین روش های تکثیر گیاهان زینتی به شمار می رود. این روش، به ویژه در گلخانه ها، فرصت خوبی برای تولید سریع و انبوه گیاهان مشابه از لحاظ ژنتیکی فراهم می آورد. با این حال، موفقیت در قلمه زنی همواره وابسته به فراهم بودن شرایط محیطی مناسب است. از میان تمام عوامل تاثیر گذار، رطوبت یکی از حیاتی ترین و حساس ترین مؤلفه هاست. حفظ رطوبت گلخانه در محدوده مطلوب، به ویژه در مراحل ابتدایی قلمه زنی، باعث جلوگیری از خشک شدن بافت گیاه، تحریک تقسیم سلولی و در نهایت تشکیل ریشه های سالم می شود.
- قدرت هوادهی بالا و 138 مترمکعب بر دقیقه
- مجهز به ریموت کنترلر پیشرفته
- تحت لیسانس آلمان
اثرات رطوبت در قلمه زنی گیاهان گلخانه ای
رطوبت نقش موثری در قلمه زنی گیاهان زینتی دارد که در ادامه به توضیح هر یک از این موارد پرداخته شده است.
کاهش تعرق از سطح برگ ها
قلمه ها به دلیل نداشتن ریشه فعال، نمی توانند آب کافی برای جبران آب از دست رفته از سطح برگ ها جذب کنند. در چنین شرایطی، تعرق بی رویه می تواند به سرعت باعث از دست رفتن آب درون سلول ها و در نهایت پژمردگی شود.
افزایش بقاء قلمه ها
حفظ سطح رطوبت بالا در گلخانه به طور مستقیم با میزان بقاء قلمه ها مرتبط است. در شرایطی که رطوبت نسبی هوا و رطوبت بستر به درستی تنظیم شود، قلمه ها می توانند برای مدت زمان بیشتری زنده بمانند تا فرآیندهای حیاتی مانند شروع ریشه زایی آغاز شوند. در غیر این صورت، خشک شدن بافت های گیاهی پیش از ریشه زایی منجر به مرگ قلمه می شود.
تحریک تشکیل کالوس
در محل برش قلمه، سلول های پارانشیمی شروع به تقسیم می کنند و توده ای از سلول های تمایز نیافته به نام کالوس شکل می گیرد. این کالوس پایه ای برای تولید ریشه های جدید است. در محیط های خشک، تقسیم سلولی به شدت کاهش می یابد و فرآیند ریشه زایی مختل می گردد.
جلوگیری از تنش آبی و مرگ سلولی
تنش آبی زمانی رخ می دهد که میزان آب جذب شده توسط گیاه کمتر از میزان تعرق آن باشد. در قلمه ها، به دلیل نداشتن ریشه، این عدم تعادل بسیار سریع تر اتفاق می افتد. تنش آبی منجر به تخریب ساختارهای غشایی، کاهش متابولیسم سلولی و در نهایت مرگ سلول ها می شود.
رطوبت بالا با کاهش نرخ تعرق مانع از بروز این مشکلات شده و موجب پایداری ساختار سلولی و فعالیت های بیوشیمیایی ضروری برای ریشه زایی می گردد.
تسهیل در فتوسنتز قلمه ها
اگرچه قلمه ها از منابع داخلی مانند قندهای ذخیره ای برای بقای کوتاه مدت استفاده می کنند، اما حفظ فعالیت فتوسنتز در برگ های باقی مانده آن ها می تواند انرژی لازم برای تقسیم سلولی و تشکیل ریشه را تامین کند.
در شرایط رطوبت پایین، روزنه ها به منظور جلوگیری از تعریق بسته می شوند و این امر باعث کاهش تبادل گازی، کاهش جذب دی اکسید کربن و افت فعالیت فتوسنتزی می شود. محیط مرطوب از بسته شدن روزنه ها جلوگیری کرده و ادامه فتوسنتز را ممکن می سازد.
بهبود انتقال مواد غذایی در قلمه
در زمان قلمه زنی، قلمه ها برای تغذیه سلول های فعال، به جابجایی منابع غذایی ذخیره شده در ساقه و برگ ها متکی هستند. این انتقال از طریق آوندها انجام می شود که به وجود جریان آبی وابسته است. زمانی که قلمه ها در محیط خشک قرار می گیرند، این جریان کند یا متوقف می شود، اما رطوبت کافی در بستر و هوا باعث تداوم این جریان و در نتیجه بهبود تغذیه سلولی و فعالیت های متابولیکی لازم برای ریشه زایی می شود.
چرا گیاهان تازه قلمه زده به رطوبت حساس اند؟
در زمان قلمه گیری، گیاه تازه کاشته شده هنوز هیچ ساختار ریشه ای برای جذب آب از محیط ندارد. در چنین حالتی، اگر رطوبت نسبی فضای اطراف قلمه پایین باشد، فرایند تعرق از سطح برگ ها ادامه پیدا می کند و آب سلولی به سرعت از دست می رود.
این پدیده باعث پژمردگی برگ ها، از کار افتادن فعالیت های سلولی و مرگ تدریجی قلمه خواهد شد. به همین دلیل، نخستین قدم برای افزایش احتمال زنده ماندن و ریشه زایی موفق، ایجاد محیطی با رطوبت بالا و پایدار است.
محدوده بهینه رطوبت و دمای گلخانه برای ریشه زایی موفق
تحقیقات نشان داده رطوبت نسبی بین ۸۵ تا ۹۵ درصد، بهترین بازدهی را برای ریشه زایی قلمه های گیاهان زینتی دارد. این مقدار، در کنار دمایی بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد، شرایط فیزیولوژیکی ایده آلی را فراهم می کند. همچنین شدت نور نباید بالا باشد تا تعرق بیشتر از حد تحریک نشود. حفظ این تعادل سه گانه رطوبت، دما و نور کلید اصلی موفقیت در قلمه زنی گلخانه ای است.
تجهیزات کنترل رطوبت و انتخاب سیستم مناسب برای گلخانه
برای حفظ و تنظیم رطوبت گلخانه، تجهیزات مختلفی در دسترس است که بسته به مقیاس و نوع گیاه انتخاب می شوند. مه پاش ها از ابزارهای رایج و مقرون به صرفه ای هستند که با پاشش ذرات ریز آب، رطوبت را به سرعت افزایش می دهند و همزمان دمای محیط را نیز کمی کاهش می دهند.
رطوبت سازهای اولتراسونیک با ایجاد بخار سرد، گزینه ای دقیق تر برای فضاهای حساس یا گلخانه های کوچک هستند.
طرز قلمه زدن گیاهان آپارتمانی چگونه است؟
قلمه زنی به روش‌های مختلفی انجام می‌شود، اما روش عمومی برای اکثر گیاهان آپارتمانی به این صورت است:
۱. انتخاب یک ساقه سالم و بدون بیماری که حداقل یک یا دو گره (محل اتصال برگ) داشته باشد.
۲. برش ساقه با قیچی تیز و استریل شده، به صورت مورب، درست زیر گره. طول قلمه معمولا بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر باشد.
3. جدا کردن برگ های اضافی در پایین قلمه و نگهداشتن یکی دو برگ در قسمت بالایی.
4. (اختیاری) فرو بردن انتهای قلمه در پودر هورمون ریشه زا برای تسریع ریشه دهی.
5. قرار دادن قلمه در گلدانی با خاک سبک (مثل ترکیب پرلیت، کوکوپیت، ماسه و پیت ماس) یا در آب تمیز و شفاف.
6. قرار دادن قلمه در محیطی با نور غیرمستقیم، دمای معتدل (بین ۲۱ تا ۲۵ درجه سانتی گراد) و رطوبت بالا. می توان روی قلمه را با پلاستیک شفاف پوشاند تا رطوبت حفظ شود.
7. پس از حدود دو تا چهار هفته، ریشه دهی آغاز می شود و می توان قلمه را به گلدان اصلی منتقل کرد.
سخن آخر
در این نوشته از وبسایت EIG در رابطه با تاثیر رطوبت بر روی قلمه زنی گیاهان گلخانه ای به ارائه مطالب مختلفی پرداختیم که میتواند در کسب اطلاعات بیشتر شما در این راستا موثر واقع شود چنانچه در این حیطه سوالی دارید با ما در قسمت نظرات در میان بگذارید.
خیلی مفید بود مرسی
مانا باشید
ممنون از مطالب خوبتون عالی بود
ممنون از حسن توجهتون