بهترین زمان برای عرق گیری از گیاهان
یکی از روش های قدیمی و پرکاربرد در طب سنتی ایرانی برای استخراج عصاره گیاهان مختلف، عرق گیری است. اگرچه ابزار و روش های مختلف مورد استفاده برای عرق گیری از گیاهان تاثیر بسزایی را در کیفیت عرق تولید شده خواهند داشت، اما یکی از عوامل بسیار موثر در این زمینه انتخاب زمان مناسب برای عرق گیری است.
زمان مناسب عرق گیری نه تنها به معنای زمان برداشت گیاه بلکه شامل فصل، ساعت روز و حتی تازگی گیاه مورد استفاده است. در این مقاله به بررسی دقیق بهترین زمان برای عرق گیری از گیاهان می پردازیم.
- تولید عرق گیاهی و گلاب با بهترین کیفیت
- کندانسور استیل با راندمان بالا
- مصرف برق بسیار پایین
جدول بهترین زمان برداشت گیاهان دارویی
گیاهان دارویی از گذشته تا به امروز نقش بسیار مهمی را در طب سنتی ایرانی داشته اند. برای استفاده از خواص دارویی این گیاهان، لازم است تا آنها را در زمان و شرایط درستی برداشت کنید. جدول زیر زمان برداشت تعدادی از پرکاربرد ترین گیاهان دارویی را برای شما نمایش می دهد :
| نام گیاه | بخش قابل برداشت | بهترین زمان برداشت | فصل برداشت |
| بابونه | گل ها | باز شدن کامل گل ها | اواخر بهار – اوایل تابستان |
| نعناع | برگ ها | قبل از گلدهی | اوایل تابستان |
| آویشن | برگ و سرشاخه گل دار | اوج گلدهی | بهار تا اوایل تابستان |
| رزماری | برگ ها و شاخه ها | بعد از رشد کامل گیاه | بهار و پاییز |
| اسطوخدوس | گل ها | باز شدن 50% از گل ها | تابستان |
| بادرنجبویه | برگ ها | قبل از گلدهی | اواخر بهار – اوایل تابستان |
| گل گاو زبان | گل ها | گل تازه و کامل باز شده | بهار |
| بیدمشک | گل های نر (آویزان) | باز شدن شکوفه ها | اواخر زمستان – اوایل بهار |
| بهارنارنج | گل ها | گل تازه و کامل باز شده | اواسط بهار |
| گل محمدی | گلبرگ ها | در ابتدای باز شدن گل | اواخر اردیبهشت – اوایل خرداد |
| رازیانه | بذر ها | پس از خشک شدن کامل بذرها | اواخر تابستان |
| ختمی | گل ها | گل تازه و کامل باز شده | تابستان – اوایل پاییز |
| ریحان | برگ ها | قبل از گلدهی | تابستان |
زمان مناسب برای برداشت گیاهان دارویی
اولین و مهم ترین مرحله در عرق گیری، زمان برداشت گیاه می باشد. ترکیبات موثر و اسانس های فراری که در گیاهان دارویی وجود دارند، در برخی از دوره های رشد گیاه به میزان حداکثر خود می رسند. برای درک بهتر این موضوع باید گفت که مثلا گیاه نعناع زمانی بیشترین عطر و اسانس خود را خواهد داشت که در شروع مرحله ی گل دهی باشد؛ نه زودتر و نه دیرتر.
در گیاهانی مثل گل محمدی نیز بهترین زمان برداشت گل ها ساعات اولیه صبح است. در این موقع گل ها بیشترین عطر و رایحه ی خود را خواهند داشت چراکه هنوز در معرض گرمای خورشید قرار نگرفته اند.
فصل مناسب برای عرق گیری از گیاهان
هر گیاه دارویی فصل خاصی برای رشد و گل دهی دارد و این موضوع بر زمان عرق گیری نیز اثرگذار است. بسیاری از گیاهان دارویی مانند بادرنجبویه، آویشن، نعناع و ریحان در فصل بهار و اوایل تابستان به اوج رویش خود می رسند و بیشترین مقدار ترکیبات فعال را در خود ذخیره می کنند. از این رو، فصل بهار معمولاً به عنوان بهترین زمان برای عرق گیری از بیشتر گیاهان شناخته می شود.
البته برخی از گیاهان مثل گل ختمی یا رازیانه در تابستان یا حتی اوایل پاییز به بلوغ می رسند، بنابراین توجه به نوع گیاه بسیار مهم است. انجام عرق گیری در خارج از فصل مناسب باعث کاهش غلظت مواد مؤثر در عرق تولید شده می شود و حتی ممکن است طعم و بوی دلخواه نیز حاصل نشود.
بهترین ساعت از شبانه روز برای عرق گیری
علاوه بر انتخاب فصل مناسب، ساعت روز نیز نقش مهمی در موفقیت فرایند عرق گیری دارد. بسیاری از تولیدکنندگان سنتی عرقیات گیاهی بر این باورند که بهترین زمان برای برداشت و عرق گیری گیاهان، صبح زود، قبل از تابش مستقیم نور آفتاب است؛ معمولاً بین ساعت ۵ تا ۸ صبح. دلیل این موضوع آن است که در ساعات اولیه صبح، رطوبت هوا بالاست و گیاهان هنوز رطوبت شبانه خود را حفظ کرده اند. همچنین ترکیبات معطر و اسانس های فرار هنوز تبخیر نشده اند و در بالاترین غلظت خود در برگ ها و گل ها قرار دارند.
اهمیت تازگی گیاه هنگام عرق گیری
یکی دیگر از مهم ترین مواردی که تاثیر چشم گیری در کیفیت عرقیات گیاهی و عطر و بوی آنها دارد، تازگی گیاه می باشد. بسیاری از گیاهان دارویی به ویژه آنهایی که دارای اسانس هستند از جمله نعناع، آویشن، گل محمدی و بیدمشک، پس از برداشت به سرعت رایحه خود را از دست می دهند. به همین دلیل توصیه می شود عرق گیری بلافاصله پس از برداشت گیاهان و یا نهایتا 5 ساعت بعد از آن انجام شود.
شرایط محیطی هنگام عرق گیری از گیاهان چگونه باید باشد؟
در کنار انتخاب زمان مناسب برای برداشت و عرق گیری از گیاهان ، شرایط محیطی نیز باید کنترل شوند تا به نتیجه ای مطلوب برسید :
- دمای محیط، رطوبت، میزان نورهمگی می توانند کیفیت نهایی عرق گیاهی را تحت تاثیر قرار دهند. محیطی که عرق گیری در آن انجام می شود باید تمیز، دارای تهویه مناسب و عاری از آلودگی و گردوغبار باشد.
- از قرار دادن گیاه در معرض تابش مستقیم نور خورشید، قبل یا حین فرایند عرق گیری باید پرهیز شود، چرا که نور خورشید می تواند باعث تبخیر ترکیبات فرار شود.
نتیجه گیری
در این مقاله از وبسایت EIG، در مورد بهترین زمان عرق گیری از گیاهان اطلاعاتی را ارائه دادیم. نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که تولید عرق گیاهی با کیفیت تنها وابسته به نوع گیاه و یا دستگاهی که استفاده می کنید نیست. بلکه تا حد زیادی به زمان بندی دقیق و رعایت اصول برداشت و فرایند عرق گیری وابسته است که اگر به درستی رعایت شوند می توانید عرق گیاهی با خواص دارویی و کیفیت بالا به دست آورید.
