روش تنظیم رطوبت سالن قارچ در زمستان (+جدول آماده سازی)
یکی از پارامترهای ضروری در پرورش قارچ تامین و تنظیم اصولی رطوبت سالن می باشد. اما میزان رطوبت سالن قارچ باید چقدر باشد و چگونه رطوبت سالن قارچ را در زمستان کاهش یا افزایش دهیم در این نوشته از eig به طور کامل به آن پرداخته شده است که از خطای رطوبتی حتی به میزان 5 درصد نیز جلوگیری به عمل آید.
- تولید رطوبت با پیزو سرامیک های درجه یک
- دارای بدنه مقاوم در برابر پوسیدگی و زنگ زدگی
- تجهیز شده به تایمر و امکان زمانبندی کارکرد دستگاه
اهمیت تامین رطوبت سالن قارچ در فصل زمستان
از آنجایی که 90 درصد قارچ ها را آب تشکیل داده رطوبت هوایی که در سالن حاکم میشود رابطه مستقیمی با تعادل آبی بافت قارچ دارد. هوای سرد در زمستان به طور طبیعی رطوبت کمی دارد و پس از اینکه وارد سالن میشود این رطوبت مطلق به شدت کاهش پیدا میکند و عدم تامین به موقع رطوبت منجر به کاهش رشد کلاهک و یا توقف رشد آن میشود.
مراحل آماده سازی بستر، کنترل رطوبت و برداشت قارچ
| موضوع | شرح اقدامات | مقادیر و نکات کلیدی |
| شرایط بهداشتی سرد کردن بستر کاه | انجام سرد کردن در محیط سربسته، تمیز و ضدعفونی شده؛ در نظر گرفتن اتاق مجزا کنار اتاق کشت برای سرد کردن و بسته بندی | رعایت بهداشت مانع آلودگی اولیه بستر می شود |
| خروج آب اضافی کاه | پهن کردن کاه روی توری یا سبد مشبک و هم زدن مداوم | خروج آب اضافی و خنک شدن سریع بستر |
| رطوبت مناسب کاه | فشار دادن یک مشت کاه در دست | رطوبت ایده آل ۴۰–۵۰٪؛ فقط چند قطره آب بچکد |
| پاستوریزاسیون کاه | جوشاندن کاه به مدت ۱۵ دقیقه در آب | افزایش وزن کاه تا حدود ۴ برابر وزن خشک |
| تخلیه و خنک سازی کاه | ریختن کاه روی صافی یا سبد برای خروج آب اضافی | بستر خنک و بدون آب آزاد باشد |
| آماده سازی کیسه ها | ایجاد چند سوراخ در کف پلاستیک ها | جلوگیری از تجمع آب در بستر |
| شرایط پس از تلقیح (اسپان ران) | نگهداری کیسه ها در شرایط کنترل شده | دما ۲۰°C، رطوبت ۸۵–۹۰٪، تهویه ملایم |
| شوک رطوبتی | افزایش ناگهانی رطوبت محیط | افزایش از ۷۰٪ به ۹۰٪ برای تحریک پین زنی |
| کنترل رطوبت کمپوست | جلوگیری از رطوبت بیش از حد بستر | رطوبت بالا باعث اسیدی شدن و خرابی کمپوست |
| اصلاح خشکی کمپوست | در صورت خشکی، فقط غبار آب پاشیده شود | از آبیاری مستقیم خودداری شود |
| تست رطوبت کمپوست | فشار دادن کمپوست در دست | آب نچکد؛ کف دست کمی مرطوب شود |
| رطوبت هوا در سالن | حفظ رطوبت عمومی سالن | رطوبت مطلوب ۷۰–۸۰٪ |
| پیامد کاهش رطوبت | کاهش کیفیت قارچ | ترک خوردن کلاهک، لک دار شدن و خشکی بستر |
| آبیاری صحیح | غبارپاشی ملایم سطح بستر | آب جاری یا جمع شده نباشد |
| ویژگی آب آبیاری | استفاده از آب مناسب | آب خالص با دمای حدود ۳۲°C |
| سفید شدن بستر و برش پلاستیک | برش یا حذف کامل پلاستیک ها پس از سفید شدن | ۲۰–۳۰ روز پس از کاشت |
| رطوبت مرحله باردهی | تامین رطوبت کافی | رطوبت ایده آل ۸۵–۹۰٪ |
| تشکیل قارچ | ظهور قارچ های اولیه | حداکثر تا ۱ هفته پس از برش پلاستیک |
| زمان مناسب برداشت | برداشت پیش از باز شدن کامل کلاهک | قبل از برگشت لبه های کلاهک |
| روش برداشت | چرخاندن ملایم قارچ با دست | جلوگیری از آسیب به بستر |
| دوره برداشت | برداشت مستمر قارچ | ۳–۴ هفته برداشت متوالی |
| فاصله کیسه ها | چیدمان مناسب در سالن | حدود ۳۰ سانتی متر |
| افزایش رطوبت سالن | روش های کمکی افزایش رطوبت | اسپری بدنه بستر، خیس نگه داشتن کف سالن |
رطوبت استاندارد سالن قارچ در زمستان
برای تعیین رطوبت اصولی در سالن پرورش قارچ، به ویژه در فصل زمستان، باید میزان رطوبت را متناسب با مرحله رشدی که سالن در آن قرار دارد تنظیم و کنترل نمود.
رشد میسلیوم یا اسپان ران
در پرورش قارچ یکی از حساس ترین مراحل دوره اسپان ران است. در این مرحله باید رطوبت نسبی هوای سالن بر روی 90 الی 95 درصد تنظیم شود. در فصل زمستان به دلیل سرد بودن هوا چون بستر در مقایسه با تابستان رطوبت خود را زود از دست میدهد و این منجر می شود قارچ ها در بستری ضعیف به صورت لکه ای و ناپیوسته رشد کنند. همین امر باعث سفید شدن غیر یکنواخت کیسه ها شده و ریسک آلودگی ها را افزایش میدهد.
پین زنی و تشکیل جوانه قارچ
در این مرحله رشد رویشی قارچ به رشد زایشی تبدیل میشود و بیشترین حساسیت را به نوسانات رطوبتی دارد. توصیه می شود در این مرحله رطوبت نسبی هوا را در محدوده ای مابین 88 تا 92 درصد تنظیم کنید. اشتباه اساسی که پرورش دهندگان در فصل زمستان انجام میدهند بالا بردن بیش از حد رطوبت برای جبران خشکی هواست که این کار باعث اشباع سطح بستر، کاهش تبادل گاز و به اصطلاح خفگی پین ها میشود. بهتر است در این مرحله به جای افزایش و یا کاهش دادن رطوبت به ثابت نگهداشتن آن توجه کافی داشته باشید.
رشد و برداشت قارچ
در این مرحله بهتر است رطوبت را در بازه 85 الی 88 درصد قرار دهید در زمستان اگر رطوبت را بالاتر از این محدوده نگه دارید و تهویه سالن ضعیف باشد سطح کلاهک قارچ مرطوب مانده و لکه های قهوه ای بر روی آن ایجاد میشود.
لازم به ذکر است افت رطوبت نیز باعث چروک شدن کلاهک و کاهش وزن قارچ شده و بازار پسندی آن را کاهش میدهد.
چگونه از تجمع رطوبت در سالن قارچ در فصل زمستان جلوگیری کنیم؟
در فصل زمستان، تنظیم رطوبت سالن قارچ به دلیل خشکی شدید هوای ورودی نیاز همزمان به گرمایش و ضرورت تهویه برای دفع CO₂ با چالش های جدی همراه است. هر بار ورود هوای سرد و خشک، باعث افت محسوس رطوبت سالن می شود و افزایش دما بدون رطوبت سازی مناسب نیز این کاهش را تشدید می کند.
در چنین شرایطی، کاهش یا حذف تهویه برای حفظ رطوبت، اگرچه رایج است اما منجر به تجمع CO₂ و اختلال در رشد قارچ خواهد شد. راهکار اصولی در زمستان، اجرای تهویه های کوتاه مدت و مکرر همراه با استفاده از رطوبت سازهای مناسب است به گونه ای که بخار تولیدی به صورت ذرات ریز در هوا معلق بماند و روی کلاهک ننشیند.
چه ارتباطی بین دما و رطوبت سالن قارچ در فصل سرد وجود دارد؟
هر افزایش دما بدون افزایش همزمان رطوبت باعث کاهش رطوبت نسبی می شود. به همین دلیل تنظیم دما و رطوبت باید همزمان انجام شود. بهترین عملکرد زمانی حاصل می شود که افزایش دما با رطوبت سازی همراه باشد.
بیماری های قارچ ناشی از رطوبت بالا در زمستان
لکه قهوه ای باکتریایی، کپک تار عنکبوتی و بیماری مومیایی، همگی ارتباط مستقیم با رطوبت بالا همراه با تهویه ضعیف دارند. در زمستان به دلیل کندتر شدن تبخیر، این بیماری ها سریع تر گسترش می یابند.
سخن آخر
تنظیم رطوبت سالن قارچ در زمستان یک فرآیند تخصصی و وابسته به چند عامل همزمان است. پرورش دهندگانی که بتوانند بین رطوبت، دما و تهویه تعادل ایجاد کنند حتی در سردترین ماه های سال نیز محصولی با کیفیت و بازار پسند تولید خواهند کرد. در زمستان، کنترل هوشمندانه مهم تر از افزایش افراطی رطوبت است.
